Kıdem Tazminatı
Kıdem Tazminatı: İşçi Hakları ve Yasal Süreç Rehberi
İş hayatının en temel dinamiklerinden biri olan kıdem tazminatı, bir işçinin aynı işverene bağlı olarak geçirdiği uzun yılların ve emeğin yasal bir karşılığıdır. Türkiye’de 1475 sayılı İş Kanunu’nun halen yürürlükte olan 14. maddesi ile düzenlenen bu hak, işçinin işine son verilmesi veya belirli haklı nedenlerle işten ayrılması durumunda geçmişe dönük yıpranma payını temsil eder.
Ak Hukuk
Ak Hukuk olarak, işçi ve işveren arasındaki bu hassas dengeyi korumak ve hak kayıplarını önlemek adına kıdem tazminatı süreçlerini titizlikle yönetiyoruz.
1. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Her işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz. Yasalarca belirlenmiş keskin sınırların aşılması ve belirli bir sürenin doldurulması gerekir.
En Az 1 Yıllık Çalışma Süresi
Kıdem tazminatının birinci şartı, işçinin o iş yerinde (veya aynı işverene bağlı farklı iş yerlerinde) en az 1 tam yıl çalışmış olmasıdır. Bir yıl dolmadan işten ayrılan veya çıkarılan işçi, ne kadar mağdur olursa olsun yasal olarak kıdem tazminatı talep edemez.
İş Sözleşmesinin Kıdem Tazminatına Uygun Feshi
İşçinin kendi isteğiyle (istifa) işten ayrılması durumunda genel kural tazminat alamamasıdır. Ancak işveren işçiyi "yüz kızartıcı suçlar" veya "ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık" (Kod 29/46 vb.) dışında bir sebeple çıkarırsa, tazminat ödemek zorundadır.
Haklı Nedenle Fesih Halleri
İşçi, maaşının eksik yatması, sigortasının gerçek ücret üzerinden bildirilmemesi, mobbinge uğraması veya sağlık sorunları gibi haklı nedenlerle (İş Kanunu m. 24) istifa ederse, 1 yılı doldurmuş olmak kaydıyla kıdem tazminatını alabilir.
2. Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesabı, işçinin aldığı son brüt ücret üzerinden yapılır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, sadece "çıplak maaş" değil, "giydirilmiş brüt ücret" kavramıdır.
Giydirilmiş Brüt Ücret Kavramı
Hesaplamaya dahil edilen brüt ücretin içine; yemek yardımı, yol yardımı, düzenli ödenen ikramiyeler, yakacak yardımı gibi süreklilik arz eden tüm yan ödemeler dahil edilir.
Hesaplama Formülü ve Katsayılar
İşçinin çalıştığı her bir tam yıl için, 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti tutarında ödeme yapılır. Artan aylar ve günler de oranlanarak hesaba katılır.
Kıdem Tazminatı Tavanı
Kıdem tazminatı sınırsız değildir. Devlet her yıl Ocak ve Temmuz aylarında bir "Kıdem Tazminatı Tavanı" belirler. İşçinin maaşı bu tavanın üzerinde olsa dahi, tazminat hesaplanırken tavan rakam esas alınır.
3. Emeklilik, Askerlik ve Evlilik Nedeniyle Fesih
İş Kanunu, bazı özel durumlarda işçiye istifa etse dahi tazminat alma hakkı tanımıştır.
Emeklilik Nedeniyle Ayrılma (15 Yıl 3600 Gün)
08.09.1999 tarihinden önce sigorta girişi olan işçiler, 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartını tamamladıklarında, SGK’dan alacakları "Kıdem Tazminatı Alabilir" yazısı ile istifa ederek tazminatlarını alabilirler. (Bu şartlar sigorta giriş tarihine göre değişiklik gösterebilir).
Muvazzaf Askerlik Hizmeti
Erkek çalışanlar, askere gideceklerini belgeleyerek (askerlik sevk belgesi ile) işten ayrıldıklarında, kıdem tazminatına hak kazanırlar. Bu durumda işverenin tazminatı ödememe gibi bir lüksü yoktur.
Kadın İşçinin Evlenmesi
Kadın işçiler, evlendikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde evlilik cüzdanı ile başvurarak iş sözleşmelerini feshedebilir ve tazminatlarını talep edebilirler. Bu hak sadece kadın çalışanlara tanınmıştır.
4. Kıdem Tazminatında Zamanaşımı ve Arabuluculuk
Hakların yasal süresi içinde aranması, tazminatın tahsili için hayati önem taşır.
5 Yıllık Zamanaşımı Süresi
7036 sayılı kanunla yapılan değişiklikle, 12.10.2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmelerinde kıdem tazminatı zamanaşımı süresi 5 yıl olarak belirlenmiştir. Bu süre içinde dava açılmayan alacaklar zamanaşımına uğrar.
Zorunlu Arabuluculuk Süreci
İşçi alacakları davalarında doğrudan mahkemeye gidilemez. Öncelikle "Zorunlu Arabuluculuk" sürecinin işletilmesi gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, hazırlanan "Son Tutanak" ile İş Mahkemesi'nde dava açılabilir.
Faiz ve Tahsilat Aşaması
Kıdem tazminatı için yasada özel bir faiz türü öngörülmüştür. İş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren "mevduata uygulanan en yüksek faiz" işletilir. Bu, işçinin enflasyon karşısında ezilmesini önleyen bir koruma kalkanıdır.
5. Kıdem Tazminatı Davasında Avukatın Önemi
İş hukuku süreçleri, sürelerin takibi ve delillerin sunumu açısından teknik detaylarla doludur. Özellikle "giydirilmiş ücretin" yanlış hesaplanması veya fesih bildiriminin hatalı yapılması büyük hak kayıplarına neden olur.
Ak Hukuk olarak;
Bordroların ve banka kayıtlarının incelenmesi,
Gerçek ücretin ispatı için tanık ve emsal ücret araştırması,
Arabuluculuk ve dava süreçlerinin profesyonel takibi,
konularında müvekkillerimizin yanındayız.
Sıkça Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Normal şartlarda hayır; ancak haklı bir nedeni (maaş ödenmemesi, sigorta düşüklüğü vb.) varsa alabilir.
Patron iflas ederse tazminat ne olur?
İflas durumunda tazminat alacakları imtiyazlı alacaklardır ancak sürecin iflas masası üzerinden sıkı takibi gerekir.
Asgari ücret artışı tazminatı etkiler mi?
Evet, işten çıkarıldığınız tarihteki güncel asgari ücret üzerinden hesaplama yapılır.
Kıdem tazminatı hakkınızın hesaplanması veya hukuki sürecin başlatılması için bizimle iletişime geçmek ister misiniz?
Yorum Gönder